Funchal to stolica i największe miasto Madery, więc większość atrakcji wyspy zaczyna się właśnie tutaj. Poniżej znajdziesz, co zobaczyć w Funchal w pierwszej kolejności, ile czasu zająć każde miejsce i jak dojechać na Monte. Osobno opisujemy klimat, noclegi i planowanie pobytu.
Co zobaczyć w Funchal w pierwszej kolejności?
Najważniejsze punkty w Funchal leżą blisko siebie, w starej części miasta i na zboczach nad nią. Jeśli masz tylko jeden dzień, wybierz te cztery miejsca:
- stare miasto z katedrą Sé, najlepiej przed południem,
- targ Mercado dos Lavradores, z podziałem na owoce i rybę,
- ogród botaniczny na zboczu, z widokiem na miasto,
- kolejka linowa na Monte i zjazd saniami w dół.
Pozostałe atrakcje dokładają się w kolejnych godzinach. Ogólny przegląd całej wyspy znajdziesz w atrakcje Madery, a ten tekst skupia się na samym mieście i jego najbliższych okolicach.
Przed przyjazdem warto zaplanować zwiedzanie, a wygodnym sposobem na poznanie miasta jest przejazd autobusem hop-on hop-off po wszystkich najważniejszych punktach. (link partnerski)
Gdzie leży Funchal i jak wygląda jego położenie?
Funchal leży na południowym wybrzeżu wyspy Madery, między Santa Cruz a Câmara de Lobos. Miasto jest stolicą Regionu Autonomicznego Madery i jego największym ośrodkiem. Zabudowa rozciąga się w naturalnej, amfiteatralnej dolinie o łagodnych zboczach. Zbocza zaczynają się przy samym brzegu Atlantyku i wznoszą się do 1200 metrów.
Ukształtowanie terenu ma praktyczne skutki. Miasto sięga do wysokości 800 metrów na północnych zboczach. W północnych dzielnicach często bywa zachmurzenie, mgła i deszcz, a na południu może być czyste niebo. Temperatury na wyższych wysokościach są nieco niższe, więc wybierając nocleg, warto brać to pod uwagę. Nazwa miasta pochodzi od dzikiego kopru włoskiego, czyli funchu, który rósł tu w dolinie.
Jaka pogoda w Funchal przez cały rok?
Funchal ma śródziemnomorski klimat subtropikalny z gorącym latem. Lato trwa od maja do września, a średnie najwyższe temperatury mieszczą się wtedy od 22 do 27 stopni. Zima trwa od października do kwietnia, jest wilgotniejsza i chłodniejsza, z dziennymi maksimami od 20 do 25 stopni. Wilgotność powietrza utrzymuje się przez cały rok na poziomie około 70 procent.
Poniżej średnie miesięczne wartości z lat 1991 do 2020 dla stacji Funchal Observatory:
| Miesiąc | Średnia najwyższa (°C) | Średnia najniższa (°C) | Opady (mm) | Dni z opadem (liczba) |
|---|---|---|---|---|
| Styczeń | 20,0 | 14,3 | 67,1 | 6,2 |
| Luty | 19,9 | 13,9 | 72,4 | 5,5 |
| Marzec | 20,6 | 14,3 | 62,3 | 5,8 |
| Kwiecień | 21,0 | 14,9 | 45,2 | 4,7 |
| Maj | 22,0 | 16,2 | 27,2 | 3,3 |
| Czerwiec | 23,7 | 18,2 | 7,8 | 1,0 |
| Lipiec | 25,4 | 19,7 | 1,7 | 0,3 |
| Sierpień | 26,8 | 20,7 | 1,3 | 0,4 |
| Wrzesień | 26,6 | 20,4 | 23,1 | 3,1 |
| Październik | 25,2 | 19,2 | 91,2 | 7,0 |
| Listopad | 22,8 | 17,0 | 80,3 | 7,3 |
| Grudzień | 21,0 | 15,5 | 94,8 | 8,6 |
Najsuchszy jest sierpień, a najbardziej mokry jest grudzień. Wczesne lato, zwłaszcza czerwiec, bywa zachmurzone. Chmury zalegają nad całą zatoką, a miejscowi nazywają to zjawisko „hełmem Funchal”. Szczegóły pogody znajdziesz w osobnym tekście o pogoda w Funchal.
Jak zwiedzić stare miasto w Funchal?
Stare miasto, czyli Zona Velha, leży w dolnej części dzielnicy, blisko portu i targu. Dobrze zwiedza się je pieszo, bo zabytki stoją blisko siebie. Najstarszym z nich jest klasztor Santa Clara. Założono go pod koniec XV wieku, a dziś jest pomnikiem narodowym. Słynie z kafli azulejo, które przyciągają uwagę wnętrzem.
Drugim ważnym punktem jest Pałac São Lourenço przy Avenida Zarco. To budowla pół fortecy, pół pałacu, dobry przykład architektury manierystycznej. Zwiedzający mogą zobaczyć Salon Nobilis, Zielony Pokój, Salę Audiencji i ogrody. Trasę warto zakończyć przy katedrze, która stoi kilka minut dalej.
Jak wygląda katedra Sé w Funchal?
Katedra Naszej Pani Wniebowzięcia, czyli Sé, to główny kościół diecezji Funchal. Została ukończona w 1514 roku, a konsekrowano ją w 1517. Papież Leon X podniósł ją do rangi katedry bullą z 12 czerwca 1514 roku. Budowla jest utrzymana w stylu gotyckim i ma trzy nawy. Od 1910 roku figuruje jako pomnik narodowy.
Ściany zbudowano z tysięcy bloków wulkanicznej skały, zwożonej z klifów przy Cabo Girão. Fasady są białe, z kamiennymi narożnikami. Dach z drewna cedrowego ma wzór inspirowany sztuką mudéjar. Wewnątrz zobaczysz drewniane stalle chóru z postaciami proroków i apostołów. W zdobieniach pojawiają się też elementy madeńskiego życia, na przykład aniołki z kiściami bananów lub bukłakiem wina. Katedra mieści srebrny krzyż procesyjny ofiarowany przez króla Manuela I.
Jak wygląda targ Mercado dos Lavradores?
Mercado dos Lavradores to historyczny budynek z otwartym patio, zajmujący dwa poziomy. Na górze sprzedaje się świeże owoce i warzywa z całej wyspy. Na dolnym poziomie działa osobna hala rybna, gdzie rybacy oferują świeżo złowione ryby. Próbuje się tu mango z Madery, małych i słodkich, banany oraz różne odmiany marakui.

Przed zakupami warto uważać na sprzedawców. Zdarza się, że podsuwają przejrzałe owoce albo ciężkie mango w cenie lekkiej marakui. Przy targu działają pastelarie i kawiarnie. W deszczowe dni bywa tu tłoczno. Godziny otwarcia targu sprawdź na oficjalnej stronie Mercado dos Lavradores.
Jakie ogrody w Funchal warto zobaczyć?
Najbardziej znanym ogrodem jest ogród botaniczny w Funchal, położony na zboczu nad miastem. Jego ścieżki prowadzą przez zbocze, a z tarasów rozciąga się widok na Funchal. W ogrodzie żyją też papugi i papużki. Od centrum dzieli go kilka kilometrów, a dla wielu osób to pierwszy kontakt z madeńską florą.
Drugim kierunkiem jest park Quinta do Palheiro, założony w stylu brytyjskiej kolonialnej posiadłości. Leży na wysokości 500 metrów. Prywatnego dworu nie zwiedza się, ale park jest publiczny. Zobaczysz francuski ogród, ogród z różami i Aleję Kamelii. Kamelie kwitną od października do marca. Przy bramie jest herbaciarnia z ciastami. Zwiedzanie najlepiej zaplanować po południu, bo rano przyjeżdżają tu duże grupy autokarowe.
Jak dostać się na Monte i co tam robić?
Monte to wzgórze nad Funchalem, na które prowadzi kolejka linowa. Stacja górna jest w Monte, obok kościoła i ogrodów dawnego hotelu. Z górnej stacji idzie się do ogrodów. Gondole dają widok na miasto i zatokę. Z Monte zjeżdża się też zjazdem saniami. Z tej samej stacji zjeżdża kolejna kolejka w dół, do Ogrodu Botanicznego.
Ogród Monte Palace to dawny ogród hotelu z chińskim ogrodem, dziełami sztuki i małym jeziorkiem. Zjazd saniami to drewniane sanie prowadzone przez dwóch mężczyzn. Trasa ma około 2 kilometrów i prowadzi drogą. Godziny kursów kolejki i ceny biletów sprawdź na oficjalnej stronie przewoźnika.
Jak wygląda promenada i centrum przy Avenida do Infante?
Nadmorska część Funchalu ma swoje centrum przy Avenida do Infante. Stoi tu Casino da Madeira, jedyne kasyno na wyspie. Jego bryłę zaprojektował brazylijski architekt Oscar Niemeyer. Gmach kojarzy się z katedrą w Brasílii, dlatego często robi wrażenie na przechodniach. W środku są stoły do gry w pokera, blackjacka, bakarata i ruletkę amerykańską, a także automaty.
W budynku działa też bar Palm, restauracja Rio, restauracja Bahlia i nocny klub Copacabana z występami na żywo. Przed wejściem sprawdź zasady ubioru, bo kasyno ma własne wymogi. Od promenady można pieszo wrócić do starego miasta w kilkanaście minut. Przy nabrzeżu są ławki i widok na ocean, dlatego spacer dobrze łączy się z obiadem.
Jakie muzea i zabytki poza katedrą zobaczyć?
Kościół Kolegium, czyli Igreja de São João Evangelista, to dawna świątynia jezuitów. Ukończono ją w 1647 roku. Dziś należy do Uniwersytetu Madery i ma imponujące wnętrze. Muzeum IBTAM, czyli Instytut Haftu, Gobelinów i Rzemiosła, pokazuje tradycję haftu madeńskiego z minionych stuleci.
Fort São Tiago zbudowano w 1614 roku, by bronić miasta przed piratami. Dziś mieści małe muzeum sztuki współczesnej. Z kolei muzeum Cristiano Ronaldo poświęcono trofeom piłkarza urodzonego na Maderze. Przed budynkiem stoi jego brązowa figura. Muzeum to dobry dodatek do zwiedzania, jeśli interesuje cię współczesna Madera.
Jak wyglądała historia Funchal?
Osada w Funchal powstała na początku XV wieku, a jej założycielem był João Gonçalves Zarco. Miasto stało się ważnym portem na szlaku morskim. W 1452 roku osada uzyskała prawa miejskie, a w 1508 roku została podniesiona do rangi miasta przez króla Manuela I. Przez XV wiek miasto było głównym ośrodkiem przemysłu cukrowniczego na wyspie.
Najtrudniejszy okres przyszedł w 1566 roku. Francuscy korsarze wylądowali pod miastem i splądrowali je przez piętnaście dni. W następnym roku wojskowy architekt Mateus Fernandes III zaprojektował nowy system obrony. Jego plan z 1573 roku uchodzi za najstarszy znany plan Funchalu. Później miasto rozwijało się dzięki winu, a w XIX wieku przyjeżdżali tu pierwsi goście szukający łagodnego klimatu.
Co robić w Funchal w deszczowy dzień?
Deszcz w Funchal najczęściej pada w okresie od października do kwietnia, zwłaszcza w grudniu. Wtedy dobrze sprawdzają się miejsca pod dachem. Targ Mercado dos Lavradores ma zadaszone hale i kawiarnie w pobliżu. Wnętrza katedry Sé i kościoła Kolegium zwiedza się bez pośpiechu, a muzeum IBTAM daje wgląd w tradycję haftu.
Dla odmiany kasyno w budynku nad promenadą też jest otwarte. Warto jednak pamiętać o zasadach ubioru, bo obowiązują tam ograniczenia dotyczące sandałów i odzieży sportowej. Deszczowe popołudnie można spędzić na zwiedzaniu muzeum Cristiano Ronaldo, a wieczorem wrócić do starego miasta pieszo, jeśli przestanie padać.
Gdzie szukać noclegu w Funchal?
Funchal ma wiele hoteli i rezydencji przy oceanie. Od końca XIX wieku miasto rozwijało się jako ośrodek turystyczny, a wielu gości przyjeżdżało ze względu na łagodny klimat i zdrowie. Dziś przyjeżdżają tu Portugalczycy, Brytyjczycy i Niemcy przez cały rok.
Wybór dzielnicy zależy od planu. Stare miasto zapewnia spacery do targu, katedry i restauracji. Nocleg przy wybrzeżu daje dostęp do promenady i kasyna. Wyżej na zboczach jest cicho, ale potrzebny będzie transport do centrum. Ceny noclegów sprawdź samodzielnie w wyszukiwarce, bo zmieniają się w zależności od sezonu.
Jak wygląda okolica Funchal poza miastem?
Câmara de Lobos to miasteczko tuż obok Funchalu. Jego nazwa znaczy „izba lwów morskich”. Miasteczko jest znane z rybackiej przystani i kolorowych łodzi. Spokojny spacer po porcie wystarcza, żeby poczuć klimat dawnej Madery.
Klif Cabo Girão to wysoki klif nad oceanem, położony w pobliżu Câmara de Lobos. Na jego krawędzi stoi taras widokowy, z którego widać wodę kilkaset metrów niżej. Miejsce jest też ważne dla historii miasta, bo z jego skał pochodzi kamień zbudowanej katedry.
Co z wyjazdem na Garajau?
Garajau to kolejny kierunek poza miastem, znany z figury Chrystusa i rezerwatu przyrody. Dla planujących jednodniowy wyjazd to dobry punkt, gdy zostaje czas po zwiedzaniu centrum. Dokładny dojazd i godziny otwarcia zależą od sezonu, dlatego przed wyjazdem sprawdź aktualne informacje na oficjalnych stronach turystycznych regionu.
Jak dojechać z lotniska do centrum Funchal?
Lotnisko Madery leży w sąsiednim mieście Santa Cruz, między Funchal a Câmara de Lobos. Z lotniska do centrum dojedziesz taksówką, autobusem lotniskowym albo samochodem z wypożyczalni. Taksówka jest najwygodniejsza, gdy podróżujesz z bagażem, a wypożyczalnia daje swobodę w objeżdżaniu wyspy. Aktualne połączenia autobusowe i ceny sprawdź na oficjalnej stronie lotniska w sekcji transportu.
Miasto leży w dolinie, więc dojazd na wyższe dzielnice wymaga podjazdu. Dla gości, którzy nocują w centrum, transport publiczny wystarcza. Osoby mieszkające wyżej na zboczach zwykle wolą samochód.
Od czego zacząć planowanie pobytu w Funchal?
Zacznij od wyboru miesiąca, bo od tego zależy pogoda i sposób zwiedzania. Lato jest suche, ale wiele osób planuje wizytę w miesiącach przejściowych. Potem ułóż listę miejsc: katedra, targ, ogród, kolejka na Monte i jeden dzień poza miastem. Zaplanuj ogrody na przedpołudnie, a targ na rano, gdy towar jest świeży.
Ceny biletów, godziny otwarcia i kursy transportu sprawdzaj zawsze na oficjalnych stronach obiektów przed wyjazdem. Zarezerwuj nocleg z wyprzedzeniem, jeśli trafiasz na wysoki sezon. W pierwszych dniach poznaj układ miasta pieszo, a potem wybieraj daleko położone punkty.
Link partnerski Funchal: noclegi. Znajdź nocleg
Pytania przed wyprawą
Ile dni wystarczy na Funchal?
Jeden dzień pozwala zobaczyć katedrę, targ i stare miasto. Dwa dni dają czas na ogrody, kolejkę na Monte i jeden wyjazd poza miasto.
Kiedy najlepiej przyjechać do Funchal?
Najsuchsze są lipiec i sierpień, ale czerwiec bywa zachmurzony. Od października do kwietnia pada częściej, a najwięcej deszczu spada w grudniu.
Czy w Funchal są ogrody warte uwagi?
Tak, Ogród Botaniczny Madery na zboczu i park Quinta do Palheiro. Kamelie w parku kwitną od października do marca.
Czy katedra Sé jest zabytkiem?
Tak, od 1910 roku figuruje jako pomnik narodowy. Ukończono ją w 1514 roku.
Co kupić na targu Mercado dos Lavradores?
Madeńskie mango, banany i owoce marakui. Przed zakupem sprawdź owoce, bo zdarzają się przejrzałe i zawyżone ceny.
Czy na Monte można zjechać w dół?
Tak, zjazd drewnianymi saniami odbywa się pod kierunkiem dwóch mężczyzn. Trasa ma około 2 kilometrów.
